همین حالا در   کاریزما   ثبت نام   کنید

تاریخ انتشار : 1400/1/8 11:31:33 تعداد بازدید : 856

سرمایه گذاری خطرپذیر یا جسورانه

نویسنده : مریم حسینی

سرمایه گذاری خطرپذیر VC یا Venture capital  که از آن با عنوان‌های "سرمایه گذاری جسورانه" یا "سرمایه گذاری کارآفرینی" نیز یاد می‌شود، یکی از انواع قراردادهای مشارکت در سرمایه گذاری است در واقع سرمایه‌ای است که از گروه‌های سرمایه‌گذاری‌ای دریافت می‌کنید که با استارتاپ‌ها و کسب و کارهای کوچک کار می‌کنند. این گروه‌ها بر سرمایه سرمایه‌گذارانی که می‌خواهند در شرکت‌هایی با پتانسیل رشد قوی در ازای دریافت سهام سرمایه‌گذاری کنند، نظارت می‌کنند.  

بنابراین شرکت‌هایی که این نوع سرمایه گذاری را انجام می دهند، بجای قرض دادن، سرمایه گذاری پر سود انجام می دهند. این سرمایه‌گذاران در ازای پولی که سرمایه‌گذاری می‌کنند، سهام آن شرکت را تصاحب می‌کنند و از این طریق تولید پول می‌کند. سرمایه مخاطره پذیر سرمایه‌گذاری شده عموماً هنگامی‌که سهام آن مبادله می‌شود نقد می‌شود. به بیان دیگر، شرکت‌های سرمایه‌گذاری پول و تجارب مدیریتی را در اختیار شرکت‌های در حال رشد قرار داده و آن‌ها هم این امکانات را برای تبلیغات، پژوهش، ایجاد زیرساخت و تولید محصول استفاده می‌کنند. شرکت سرمایه‌گذار را وی سی فیرم (VC Firm) و پولی که به شرکت در حال رشد داده می‌شود سرمایه گذاری خطرپذیر (venture capital fund)  می‌گویند.

ساختار سرمایه گذاری جسورانه

چهارچوب کلی که در این شرکت‌ها برقرار است شامل قسمت‌های زیر است:

۱- انتخاب طرح

این بخش مسئولیت جستجوی طرح، بررسی طرح‌ها پیشنهادی به شرکت و درنهایت انتخاب طرح و ایده مناسب که پتانسیل سرمایه‌گذاری را داشته باشد به عهده دارد. پس‌ازآنتخاب طرح باید یک برنامه سرمایه‌گذاری شامل میزان بودجه موردنیاز و زمان‌های تزریق آن به طرح آماده شود.

۲- تأمین مالی

این شرکت ها اغلب توانایی پرداخت تمام منابع سرمایه‌گذاری را به‌تنهایی ندارند و در این راه سعی می‌کنند علاقه‌مندان به این نوع سرمایه‌گذاری را با خود همراه کنند مانند: افراد ثروتمند، صندوق‌های بازنشستگی، صندوق‌های وقف، سازمان‌های خیریه، بانک‌ها و …

۳- مدیریت شرکت‌های استارتاپ

این قسمت از اهمیت بالایی برخوردار است چرا که تیم اجرایی و مدیریتی شرکت‌های نوپا در این قسمت هستند. این تیم باید از افرادی تشکیل شود که علاقه، دانش و تجربه مدیریت در شرکت‌های کوچک را داشته باشند. بعد توافقات لازم با کارآفرین این تیم در مدیریت شرکت نوپا، مشارکت خواهد کرد.

4- خروج از سرمایه‌گذاری

این قسمت نیاز به افرادی دارد که با شرکت‌ها و افراد زیادی ارتباط داشته باشند همچنین نحوه ورود و پذیرش شرکت‌ها به بورس را بدانند تا بهترین سیاست برای واگذاری شرکتی که در آن سرمایه‌گذاری کرده‌اند و خروج از آن را اتخاذ کنند.

ویژگی شرکت های سرمایه گذاری خطرپذیر (VC) چیست؟

1- مشارکت در مدیریت شرکت‌ها

سرمایه گذارانی که در این قالب‌ها قرار می‌گیرند عموما دارای تجربه و شم اقتصادی بالا هستند و با تکیه بر این دو در مدیریت شرکت‌های سرمایه پذیر نوپا وارد شده و برای آن‌ها ایجاد ارزش افزوده می‌کنند.

۲- ارزیابی همه جانبه

معمولا این سرمایه به شرکت دانش بنیانی تزریق می‌شود که پیش‌بینی می‌شود در آینده رشد سریعی خواهد داشت. اما در این میان باید همه جوانب را از جمله وضعیت اقتصادی، وضعیت بازار و .. در نظر گرفت.

۳- خطرپذیری

یکی از اساسی‌ترین ویژگی‌های این صندوق‌ها خطرپذیری آن‌ها می‌باشد.

۴- مشارکت در مالکیت شرکت‌ها

زمانی که صندوق‌های سرمایه گذاری در مالکیت شرکت‌ها سهیم می‌شوند از هر ابزاری برای کمک به موفقیت این شرکت‌ها بهره می‌برند. این امر منجر به تلفیق دانش کارآفرینان و تجربه صاحبان این سرمایه خواهد شد.

۵- دیدگاه بلندمدت

خطرپذیری برای کسب سود با دیدگاه کوتاه مدت امکان‌پذیر نمی‌باشد. با دیدگاه کوتاه مدت این صندوق‌ها از اهداف اصلی‌شان دور می‌شوند. لذا داشتن دیدگاه بلندمدت برای کسب سود یکی از مهم‌ترین ویژگی این صندوق‌ها می‌باشد.

فعالیت صندوق سرمایه گذاری خطرپذیر چگونه است؟

بسته به اینکه کسب‌وکار هنگام سرمایه‌گذاری تا چه میزان بالغ شده باشد، این نوع سرمایه‌گذاری، به سه دسته تقسیم می‌شود:

  • بودجه اولیه
  • سرمایه مراحل اولیه
  • سرمایه مرحله پیشرفت

برای یک صندوق VC این امر بهتر است که مقادیر کمتری از پول را در تعداد زیادی از کسب‌وکارهای جدید سرمایه‌گذاری کند با این امید که حداقل تعداد کمی از شرکت‌ها به شرکت‌های بزرگ‌ و سودآور تبدیل شوند. فرقی ندارد که کسب‌وکار در کدام‌یک از این مراحل قرار داشته باشد زیرا در هر سه مورد به یک‌شکل عمل می‌شود:

تفاهم نامه سرمایه گذاری چیست؟

صندوق‌های جسورانه، قبل از انجام هرگونه سرمایه‌گذاری ابتدا اقدام به جمع‌آوری مبالغ مالی می‌نمایند. این صندوق یک سرفصل را برای سرمایه‌گذاران بالقوه ارسال می‌کند که پس‌ازآن تصمیم می‌گیرند که آیا می‌خواهند پول را به صندوق اضافه کنند یا خیر. اجراکنندگان این بودجه از هر سرمایه‌گذاری‌ای حفاظت می‌کنند. صندوق VC به دنبال سرمایه‌گذاری‌های سهام خصوصی است که می‌تواند منجر به بازدهی مثبت شود. این فرآیند هم‌زمان زیادی را می‌گیرد و هم نیازمند جستجو از میان انبوهی از برنامه کسب‌وکارها برای یافتن شرکتی که بالاترین میزان رشد را دارد، است. مدیر بودجه سرمایه‌گذاری جسورانه، آخرین تصمیم را بر اساس اینکه انتظارات سرمایه‌گذاران چیست اتخاذ می‌کند.

هنگامی‌که موضوع سرمایه‌گذاری نهایی می‌شود، اکثر منابع مالی هزینه سالانه‌ای را که حدوداً ۲ درصد است، می‌پردازند که این هزینه عموماً در پرداخت حقوق مدیران شرکت و سایر هزینه‌های عملیاتی کمک می‌کند. هنگامی‌که شرکت از صندوق خارج می‌شود، بازده مالی به سرمایه‌گذاران صندوق VC داده می‌شود. هنگامی‌که یک شرکت از صندوق سرمایه‌گذاری خارج می‌شود، این صندوق بخشی از سود را که معمولاً حدود ۲۰ درصد است، حفظ می‌کند. میزان بازدهی بر اساس وضعیت اقتصادی و نوع شرکت‌ها انتظار می‌رود که متفاوت باشد، بااین‌حال بیشتر وجوه صندوق برای درآمد ناخالص حدود ۳۰ درصد است.

مراحل سرمایه گذاری خطرپذیر

  • بودجه اولیه

این مرحله اولین و مقدماتی‌ترین مرحله شروع یک کسب‌وکار است. سرمایه‌ای که در این مرحله جذب می‌شود، بیشتر برای تحقیق و توسعه اهداف کسب‌وکار کاربرد دارد. این امر بدین معناست که در این مرحله کارآفرینان یک کسب‌وکار در حال گسترش یک ایده بوده و فعلاً وارد مرحله توزیع محصول محسوسی نشده‌اند. معمولاً این بودجه برای بیشتر کردن اعضای تیم و انجام تحقیقاتی پیرامون بازاریابی محصول به کار می‌رود.

  • واگذاری سهام

در دومین مرحله، استارتاپ حاضر است به ازای سرمایه بیشتر مقداری از سهام خود را واگذار کند زیرا در این مرحله، استارتاپ رشد به‌اندازه خود را نموده و توان جذب سرمایه بیشتری پیداکرده است درنتیجه امکان رشد پذیری و موفقیت خود را تا حدی ثابت کرده است.

  • مشارکت سرمایه گذاران بزرگتر

سومین مرحله جایی است که استارتاپ بسیار رشد کرده است و دیگر یک شرکت نوپا محسوب نمی‌شود. این مرحله با قدم به مشارکت گذاشتن سرمایه‌گذاران بزرگ‌تر ادامه‌ پیدا خواهد کرد و حتی ممکن است این سرمایه‌گذاران به شکل مشارکتی قدم در کسب‌وکار استارتاپ گذاشته و یا حتی توسط شرکت‌های بزرگ‌تر خریداری شود.

انواع نمونه قرارداد سرمایه گذاری خطرپذیر

برای سرمایه گذاری خطرپذیر، که در ایران رایج است می‌توان ۳ مدل قراردادی را نام برد که هرکدام شرایط خاص خود را دارد.

قراردادهای سهامی (Equity)

این قرارداد از رایج‌ترین نمونه قراردادها در این نوع سرمایه گذاری است. در این مدل، یک استارتاپ سرمایه‌ای را از شرکت سرمایه‌گذار می‌گیرد و ما به ازای آن، سهامی را به سرمایه‌گذار واگذار می‌کند. به‌عنوان‌مثال در مقابل مبلغ ۲۰۰ میلیون سرمایه، برای ۶ ماه می‌توان ۲۰ درصد از سهام را به سرمایه‌گذار واگذار کرد.

قرارداد قرض قابل تبدیل به سهام (Convertible)

وام قابل‌تبدیل به سهام یک بدهی کوتاه‌مدت است که به سهام تبدیل می‌شود. در سرمایه‌گذاری اولیه بر روی استارت‌ها این بدهی به‌طورمعمول و خودکار به سهام ممتاز تبدیل می‌شود. درواقع سرمایه‌گذار مبلغی را به‌صورت وام به آن‌ها واگذار می‌کند و در مقابل به‌جای پس گرفتن این پول به همراه سود آن، بخشی از سهام آن کسب‌وکار را بسته به شرایط موجود در این قرارداد در قالب سهام ممتاز در اختیار می‌گیرد.

قرارداد حق الامتیاز (Royalty)

این مدل قرارداد برای استارتاپ‌هایی کاربرد دارد که در زمان کوتاه و سریعی به فروش برسد، در این روش قرارداد به این صورت است که سرمایه‌گذار، مابه‌ازای پول را سهام می‌گیرد و این حق را دارد که از فروش محصول برداشت کند و ما به ازای آن سهام را با قیمتی از پیش‌ تعیین‌شده که نرخ مورد انتظار سرمایه‌گذار از سود را برآورده کند، به استارتاپ بازگرداند.